قطب جنوب: دانشگاهي بي رحم

زماني كه بچه مدرسه اي بودم، عشق مان اين بود كه در روزهاي سرد زمستان، سري به ساختمانهاي در حال ساخت بزنيم و با لگد به جان لوله هاي پوليكا بيفتيم! چقدر كيف مي كرديم وقتي با لگد ما لوله هاي پوليكا ترق ترق، مثل بيسكويت خرد مي شدند و بعدش... داد و هوار اوستا بنا و الفرار! اين كه تاكيد مي كنم زمستان، اين بود كه در عالم بچگي متوجه شده بوديم چنين اتفاقي در تابستان براي لوله ها رخ نمي دهد.
امسال، يعني 2011، يكصدمين سالگرد فتح قطب جنوب در قاره ي جنوبگان  «South pole in Antarctica» است. فتحي تراژيك اما حاوي جنبه هاي علمي جالب.
مي پرسيد ارتباط اين دو مساله چيست؟ اجازه بدهيد داستان را از ابتدا شروع كنيم....

ادامه نوشته

مردي براي تمام كشورها

براي هر ايراني كه اين روزها با هواپيما مسافرت مي كند نام فوكر «Fokker» با تلفظ فو-كه-ر، بسيار آشنا است: يك هواپيماي دو موتوره، با ظرفيتي حدود يك صد مسافر. اولين سري شش فروندي فوكر 100 حدود سال 1370 و تقريباً همزمان با بازگشت آزادگان قهرمان به ايران خريداري شد و به نام « ناوگان آزادگان» نامگذاري شد. در حال حاضر، فوكر 100 جزو دكوراسيون دايمي فرودگاههاي ايران شده است و هر روز ايرانيان بسياري به جان «فوكر» عزيز دعا مي كنند. خب، بگذاريد ببينيم واقعاً داريم به جان چه كسي دعا مي كنيم؟...

ادامه نوشته

هلندي سرگردان، كفاره ي يك گناه

پند و نصيحت معروفي است كه همواره و در همه ي كارها از خدا كمك بخواهيد. اما اگر اين كار را نكنيم چه مي شود؟
ظاهراً يك كاپيتان هلندي چنين كاري را مي كند و به جاي خدا از شيطان كمك مي خواهد و داستان زندگي اش افسانه اي مي شود به نام هلندي سرگردان يا «The Flying Dutchman». حقيقتاً نمي دانم چرا بعضي ها واژه ي «Flying Dutchman» را به «هلندي پرنده» ترجمه كرده اند چون داستان اين بابا هيچ ربطي به پرواز ندارد و واژه ي «Flying» كنايه اي از سرگرداني و سرگشتگي است. اما واقعاً اين هلندي بخت برگشته كه بود و سرانجامش چه شد؟....

ادامه نوشته

خدا وكيلي، چرا هواپيما پرواز مي كند؟

 زماني كه دبستان بودم از كتابهاي مخصوص كودكان و نوجوانان در خصوص علت پرواز هواپيما خوانده بودم و هميشه جلوي همكلاسي هايم طاقچه بالا مي گذاشتم كه بله هواپيما به اين صورت پرواز مي كند و خلاصه خيلي «خوش به حالم» مي شد. آخرين درس كتاب علوم پنجم دبستان هم به پرواز هواپيما اختصاص داشت و  چه بلوايي در كلاس به پا شد كه بچه ها داد و بيداد راه انداخته بودند كه «آقا اجازه! بگذاريد فلاني بيايد به جاي شما درس را توضيح دهد.»

توضيح تمام اين كتابها چنين بود:«سطح بالايي بال هواپيما قوس دارد و سطح پايين آن صاف است. بنابراين هوا در مواجهه با بال دو قسمت مي شود نيمي بالا و نيمي پايين. چون اين هواي تقسيم شده در انتهاي بال بايد دوباره به هم برسد، هواي روي بال سريعتر حركت مي كند، درنتيجه فشار آن كمتر از زير بال شده و نتيجتاً يك نيروي روبه بالا ايجاد مي كند و هواپيما پرواز مي كند »

تا مدتها خيلي راحت اين توضيح را پذيرفته بودم تا اينكه در همان ايام با ديدن يك سري تصوير از نمايشهاي هوايي و هواپيماهاي معلق زده، اين سوال برايم پيش آمد كه اگر توضيح قوس بال و اختلاف فشار درست است چرا هواپيما مي تواند معلق بزند و وارونه هم پرواز كند؟ قاعدتاً در اين حالت بال نيرويي معكوس اعمال مي كند و هواپيما بايد به سمت زمين برود اما چرا چنين چيزي رخ نمي دهد؟

ادامه نوشته

كوريولان، تراژدي يك عصيان

قطعاً نام بتهوون «Beethoven» به گوشتان خورده است اما شايد از خودتان بپرسيد چرا اين آقاي بتهوون مشهور شده است؟ مختصر و مفيد عرض كنم، دليل معروفيت آقاي بتهوون  (يا آنطور كه در انگليسي تلفظ مي شود بي-ت-هو-ون) اين است كه ايشان به موسيقي روح تازه اي داد و عواطف انساني را با موسيقي، به شيوه اي قابل درك بيان نمود.
اورتور كوريولان «Coriolan Overture» يكي از آن آثاري است كه عواطف انساني در آن به وضوح قابل درك است. شايد اگر بدون خواندن اين متن اورتور را گوش دهيد آن را همهمه اي ماليخوليايي با زير و بم هاي وحشتناك بيابيد اما، اين متن را تا انتها بخوانيد، آن را در ذهن داشته باشيد و يك بار ديگر اورتور را گوش دهيد. مطمئناً تفاوت هايي را احساس خواهيد كرد. بعد از همه ي اين حرفها اين «كوريولان» يعني چه؟....

ادامه نوشته

آخرين سامورايي

سال 1942، اقيانوس آرام، مكاني بر فراز جزيره ي جاوه، اندونزي.
ارتش امپراتوري ژاپن تقريباً تمامي جزاير اقيانوس آرام را اشغال نموده و با سرعت به سمت استراليا پيش مي رود. بي رحمي ارتش ژاپن در زمين، دريا و هوا وحشتي وصف ناپذير در دل متفقين افكنده است به ويژه آنكه هواپيماهاي ژاپني دستور دارند هر هواپيماي متفقين را اعم از نظامي يا غير نظامي، مسلح يا غير مسلح ساقط كنند.
در هواپيماي «DC3» هلندي وحشت و اضطراب حكم فرماست. يك جنگنده ي زيرو «Zero» ژاپني دور «DC3» پرسه مي زند و آشكار است كه تا دقايقي ديگر 11 سرباز زخمي، 6 كودك يتيم مسافر  و سه چهار نفر خدمه ي هواپيماي هلندي محكوم به مرگ هستند.
پرستار هلندي، كه وظيفه ي مراقبت از زخمي ها و كودكان را دارد، نااميد از همه جا، كودكان را پشت پنجره هاي هواپيما مي كشد و به آنها امر مي كند تا از پنجره هاي هواپيما شروع به دست تكان دادن براي خلبان ژاپني كنند و خود نيز در حالي كه يك كودك كم سن و سال را در دستانش حمل مي كند به كابين «DC3» مي آيد و شروع به دست تكان دادن براي خلبان ژاپني مي كند....

ادامه نوشته

اوريون، شكارچي افسانه اي آسمانها

نيازي نيست سر رشته ي خاصي از ستاره شناسي داشته باشيد. همين كه در يك شب زمستاني نيم نگاهي به آسمان بيندازيد به راحتي مجموعه ي از ستارگان را تشخيص مي دهيد كه شكل پروانه يا پاپيون هستند. اما خوشتان بيايد يا نه، نام اصلي آن اوريون «Orion» يا شكارچي است. گاهي «جبار» نيز ناميده مي شود كه البته نام عربي اين صورت فلكي است.
در فارسي اين نام را به صورت او-ري-يون تلفظ مي كنيم اما تلفظ آن در انگليسي او-راي-ين است. اجزا اين صورت فلكي بدون نياز به تلسكوپ هم قابل رويت است. افسانه ي اوريون به يونان باستان باز مي گردد و دو ويرايش دارد:....

ادامه نوشته

چرا تاير راديال كم باد به نظر مي رسد؟

يادم مي آيد وقتي تاير راديال تازه به ايران آمده بود خيلي ها از به كار بردن آن ابا داشتند و همان تايرهاي سنتي را ترجيح مي دادند. لطيفه ي نه چندان با مزه اي هم در كوچه و بازار رد و بدل مي شد كه به فلاني گفتند چرخ ماشينت پنچره و يارو جواب داد نه! تايرش رادياله!

ابداع تاير راديال «radial tire» كه با نام تاير راديال لايه اي «radial-ply tire» نيز شناخته مي شود، به ابتداي قرن بيستم باز مي گردد. بعد از جنگ جهاني دوم شركت ميشلين «Michelin» آن را به صورت تجاري توليد نمود و در دهه ي 70 ميلادي به صورت استاندارد به وسيله ي سازندگان خودرو به كار گرفته شد. keywords: radial tire, radial ply tire, Michelin, cross ply, bias ply

ادامه نوشته